همانطور که از نام این قابلیت پیداست، محدودکننده سرعت (Speed Limiter) قطعه یا سیستمی در خودروی شماست که برای حفظ ایمنی، مانع از حرکت ماشین با سرعتی بالاتر از یک حد مشخص میشود. برخی از این محدودکنندهها در خود کارخانه روی خودرو اعمال میشوند، در حالیکه بسیاری دیگر بعداً توسط شرکتهای متفرقه روی ماشین نصب میگردند. همه خودروها مجهز به این سیستم نیستند، بهخصوص اگر مدلهای قدیمیتر باشند. با این حال، بسیاری از خودروهای مدرن از آن بهره میبرند و در اتحادیه اروپا، خودروها حتی به صورت قانونی ملزم به استفاده از محدودکننده «سیستم کمککننده هوشمند سرعت» (ISA) هستند.
اما اگر سرعت خودرو را به سقف محدودکننده برسانید چه اتفاقی میافتد؟ برای بررسی این موضوع با اروموتورز همراه باشید.
محدودکننده سرعت قطعهای نیست که بتوانید هر زمان که دلتان خواست آن را بیرون بکشید تا به سرعت بیشتری برسید. در بیشتر خودروهای مدرن، این سیستم بخشی از سنسورهای الکترونیکی است که به کامپیوتر کوچک و داخلی خودرو یعنی همان ECU (واحد کنترل الکترونیکی موتور) متصل شدهاند. این سنسورها سرعت شما را زیر نظر میگیرند و به محض اینکه سرعت به سقف تعیینشده رسید، آن را مهار میکنند. این کار معمولاً با محدود کردن بخشی از هوا و سوخت ورودی به سیلندرها انجام میشود. علاوه بر این، از آنجا که تمام خودروهای مدرن به جای کابل فیزیکی متصل به پدال، از سیستم دریچه گاز برقی (Throttle-by-wire) استفاده میکنند، کامپیوتر خودرو میتواند به سادگی با تغییر سیگنال، دریچه گاز را در یک وضعیت ثابت نگه دارد.
اما در مورد اینکه وقتی سرعت را به سقف مجاز میرسانید چه اتفاقی میافتد؛ خب، شما میتوانید پدال گاز را تا چسبیدن به کف ماشین فشار دهید، اما به هیچ وجه نمیتوانید از آن حد فراتر بروید. این فرآیند بسیار نرم و یکپارچه انجام میشود و شما هیچ تکان یا ضربهای حس نخواهید کرد؛ ماشین فقط از افزایش بیشتر سرعت امتناع میکند. قدرت موتور به تدریج کاهش مییابد تا زمانی که خودرو دوباره در همان سرعت مجاز آرام بگیرد.
آیا میتوان از سد محدودکننده سرعت گذشت؟
اینکه آیا میتوانید از این محدودیت عبور کنید یا خیر، کاملاً به نوع سیستم محدودکنندهای که با آن سروکار دارید بستگی دارد. بسیاری از خودروها دارای محدودکنندهای هستند که خود راننده میتواند آن را کنترل کند؛ به این صورت که شما از طریق دکمههای روی فرمان که با علامت LIM مشخص شدهاند، سرعتی را تعیین میکنید که ترجیح میدهید ماشین از آن فراتر نرود. خودرو سرعت را در همان حد نگه میدارد، اما به دلایل ایمنی میتوانید از آن عبور کنید. تنها کاری که باید انجام دهید این است که پدال گاز را تا انتها فشار دهید (تا دکمه تختگاز یا همان کاتآف/کیکداون فعال شود)؛ در این حالت خودرو به طور موقت محدودکننده را نادیده میگیرد تا امکان مانورهای اضطراری فراهم شود.
با این حال، در بسیاری از خودروها یک محدودکننده سرعت نهایی (گاورنر) نیز توسط کارخانه نصب شده است که شما نمیتوانید بهطور مستقیم کاری در مورد آن انجام دهید. این سیستم برای محافظت از لاستیکها و موتور خودرو تعبیه شده است، بنابراین تختهگاز رفتن هم شما را از آن حد فراتر نخواهد برد. به عنوان مثال، فورد موستانگ دارک هورس (Mustang Dark Horse) مدل 2024 را در نظر بگیرید که سریعترین و پیستمحورترین نسخه این خودرو است. با وجود داشتن 500 اسب بخار قدرت، حداکثر سرعت آن به دلایل ایمنی به صورت الکترونیکی روی 168 مایل بر ساعت (حدود 270 کیلومتر بر ساعت) محدود شده است.
اما وجود محدودکنندهها فقط مختص خودروهای بنزینی (ICE) نیست، چرا که خودروهای برقی (EV) نیز آنها را دارند. از آنجاییکه شتابگیریهای شدید و سرعت بالا باتری را به سرعت خالی میکند، بسیاری از خودروهای الکتریکی حداکثر سرعت خود را به طور مصنوعی محدود میکنند، حتی اگر توانایی رفتن با سرعتهای بسیار بالاتر را داشته باشند. این کار از طریق کنترلکننده قدرت انجام میشود و علاوه بر حفظ ایمنی، به حفظ برد حرکتی (مسافت قابل پیمایش) آنها نیز کمک میکند. همچنین شایان ذکر است که محدودکنندهها فقط مخصوص خودروهای سواری نیستند؛ آنها در وسایل نقلیه تجاری، از ونهای تحویل کالا گرفته تا کامیونهای سنگین نیز به کار میروند.
پس آیا واقعاً میتوان آن را حذف کرد؟
حذف محدودکننده سرعت قطعاً امکانپذیر است و کاری است که برخی افراد انجام میدهند. روش معمول برای اجرای این کار، «تیونینگ ECU» است که در آن تعمیرکار یا تیونر برنامه کامپیوتر خودرو را جهت افزایش عملکرد یا حذف سقف سرعت، مجدداً برنامهریزی (ریمپ) میکند. این کار همچنین میتواند با استفاده از چیپهای تقویت موتور (پاور چیپ) انجام شود؛ ماژولهای افترمارکتی که به صورت کمکی روی کامپیوتر کارخانهای موتور سوار میشوند. در برخی خودروهای قدیمیتر، ترفندهای مکانیکی مخصوص هر مدل نیز وجود دارد. به عنوان مثال، در نیسان 240SX (یک کوپه اسپرت متعلق به دهه ۹۰ میلادی)، میتوانید چند سنسور گیربکس را از برق بکشید تا کامپیوتر دیگر نتواند دور موتور را در دندههای سبک تشخیص دهد. بدون داشتن دادهای برای پردازش، محدودکننده غیرفعال باقی میماند.
اما اینکه آیا باید این کار را انجام دهید یا خیر، بحث دیگری است. بیشتر محدودیتهای کارخانهای روی رقمی تنظیم میشوند که خودروساز از امنیت موتور و تمام قطعات متصل به آن در آن سرعت اطمینان دارد. اگر ۲۰ تا ۳۰ درصد از آن حد فراتر بروید، شانس خود را برای یک نقص فنی و خرابی مکانیکی بزرگ آزمایش کردهاید. علاوه بر این، در وسایل نقلیه تجاری مانند اتوبوس مدرسه، موانع قانونی سختی وجود دارد که اجازه ندارید آنها را زیر پا بگذارید. تقویت و تغییر مخفیانه خودروها روی وضعیت بیمه شما نیز تأثیر منفی میگذارد که این خود فاکتور دیگری است که باید به خاطر داشته باشید.
منبع: Slashgear