چه عاشق فیلمهای «سریع و خشن» (Fast and Furious) باشید و چه از آنها متنفر، نمیتوان انکار کرد که این مجموعه فیلمها تأثیر شگرفی روی کل فرهنگ خودرو گذاشتهاند. پس از اکران قسمت سوم یعنی «توکیو دریفت» (Tokyo Drift) در سال ۲۰۰۶، هنر دریفت زدن با خودرو از یک پدیده محلی در ژاپن، به یک ورزش موتوری حرفهای و پرطرفدار در سراسر جهان تبدیل شد. هنر دریفت به این صورت است که راننده باید به طور مداوم دچار «بیشفرمانی» (Oversteer) شود تا خودرو را مجبور کند درون پیچها لیز بخورد (یا به اصطلاح دریفت کند) و در طول مسیر پیست، امتیازهای مربوط به «زیبایی حرکت» را کسب نماید. اما چرا دریفت زدن برای خودرو واقعاً مضر است؟ با اِروتِک همراه باشید.
سر خوردن به پهلو در پیچها در حالیکه از لاستیکها دود بلند میشود، ظاهر بسیار جذابی دارد؛ حتی خودروهایی مخصوص این کار طراحی شدهاند که فرآیند یادگیری را برای مبتدیان هم آسان میکنند. با این حال، مکانیکها همگی همعقیدهاند که اجرای این مانور، کل خودرو را تحت استرس و فشار فوقالعاده شدیدی قرار میدهد. اینجاست که پای قوانین فیزیک در دنیای واقعی – یعنی اصطکاک، نیروی مرکزگرا و قوانین حرکت نیوتن – به میان میآید و میتواند مشکلات بزرگی ایجاد کند.
واضحترین مشکل این است که لاستیکها و رینگها بسیار سریعتر مستهلک میشوند. علاوهبر این، سیستم انتقال قدرت (دیفرانسیل و گیربکس) در معرض اضافه بار شدید قرار میگیرد. در کنار اینها، آسیبهای ناشی از این فشار بالا به سیستمهای دیگر مانند سیستم تعلیق، ترمزها، فرمان، سیستم خنککننده، جعبهدنده و موتور خودرو نیز سرایت میکند. بنابراین، اگر به سر خوردن در پیچها فکر میکنید، باید خود را برای پرداخت هزینههای سنگین آن آماده کنید.
قطعات و اجزای خودرو سریعتر فرسوده میشوند
از هیجان داستان که بگذریم، دریفت زدن با خودرو ذاتاً باعث میشود دمای لاستیکها به طور مداوم به ۲۵۰ درجه فارنهایت (حدود ۱۲۰ درجه سانتیگراد) برسد. زمانی که دمای لاستیک از ۱۹۵ درجه فارنهایت عبور کند، این گرمای شدید میتواند لاستیک را نرم و متلاشی کرده و در نهایت ساختار و استحکام آن را از بین ببرد. گرچه لاستیکهای مخصوصی برای دریفت ساخته میشوند، اما بسیار گرانقیمت هستند و طول عمر کوتاهی دارند. رینگهای آلیاژی فلزی شاید بتوانند این دمای بالا را تحمل کنند، اما نیروهای جانبی مداوم (G-Force) میتوانند باعث خم شدن یا حتی شکستن آنها شوند.
مورد بعدی در لیست خرابیها، استهلاک شدید دیفرانسیل و سیستم انتقال قدرت است. تکنیکهایی مانند «کلاچ-کیک» (ضربه زدن ناگهانی به کلاچ) مجموعه کلاچ و فلایویل را در معرض داغ شدن بیش از حد قرار میدهد. تغییر مسیرهای ناگهانی و دور موتورهای بالا (به دلیل فشردن مداوم پدال گاز) با هم ترکیب میشوند تا جهشهای ناگهانی در گشتاور ایجاد کنند؛ قطعاتی مانند اکسلها، پلوسها (CV joints) و گیربکسها اصلاً برای تحمل چنین ضربههای ناگهانی طراحی نشدهاند. نوع دیفرانسیل شما هرچه که باشد، فشاری که دریفت ایجاد میکند باعث میشود همه چیز بسیار سریعتر از حالت عادی مستهلک شود.
هدایت مداوم خودرو به پهلو در پیچها، سیستم تعلیق و فرمان را تحت تأثیر نیروهای جانبی شدید قرار میدهد. تمام این جابهجاییهای مداوم و پویای وزن خودرو در هنگام پیچیدن، در نهایت به سیبکها (Ball joints) و میل فرمانها (Tie rods) آسیب میزند و باعث میشود بوشهای لاستیکی، بلبرینگهای داخلی و اتصالات آنقدر شل شوند که دیگر کارایی اصلی خود را از دست بدهند. کمکفنرها نیز که در زمان سر خوردن خودرو، فراتر از حد تحمل خود مدام در حال جمع و باز شدن هستند تا ضربات را جذب کنند، آسیب جدی خواهند دید. با داغ شدن روغنِ داخل کمکفنر، کاسهنمدهای داخلی آن خراب میشوند که این امر منجر به به هم خوردن تنظیم فرمان و زوایای چرخها (بهویژه زوایای کمبر، کستر و تو) میگردد. علاوه بر این، لرزش چرخها (Shimmy) به دلیل شل شدن قطعات، یک نگرانی کاملاً جدی و واقعی است.
این فشار شدید حتی روی شاسی خودرو نیز تأثیر ماندگاری دارد. به دلیل قوانین فیزیک حاکم بر این حرکت، نیروهای جانبی شدید و مداوم در نهایت میتوانند باعث خم شدن یا ترک خوردن شاسی شوند؛ بهخصوص اگر شاسی با قطعات تقویتی مانند استرسبار (Strut bars) یا رولکیج (Roll cages) که به افزایش استحکام شاسی کمک میکنند، تقویت نشده باشد.
گرما؛ دشمن اصلی خودرو
استفاده درست از ترمز دستی، یکی از عناصر حیاتی برای یک دریفت بینقص است. تکتک اجزای سیستم ترمز – از خود ترمز دستی گرفته تا کالیپرها و دیسکهای ترمز – زیر این فشار خرد خواهند شد. به همین دلیل، جایگزین کردن ترمز دستی استاندارد با یک ترمز دستی هیدرولیکی گزینه بهتری است؛ پس اگر قصد دارید زیاد دریفت بزنید، برای این ارتقا برنامهریزی کنید.
دریفت زدن قطعاً به موتور و گیربکس فشار میآورد. تغییرات سریع دریچه گاز همراه با دور موتورهای بسیار بالا که به طور مداوم قطعات را به ردلاین (محدوده قرمز) میرسانند، باعث اصطکاک داخلی، تولید گرمای شدید و سایش رینگ پیستونها، دیواره سیلندرها و مکانیزم سوپاپها میشود. همه این عوامل دست به دست هم میدهند تا روغن موتور خاصیت خود را از دست داده و تجزیه شود. علاوه بر این، به دلیل نیروهای جانبی شدیدی که هنگام سر خوردن خودرو در پیچ ایجاد میشود، سطح روغن در کارتل (کف موتور) مدام به این طرف و آن طرف پرتاب میشود؛ این اتفاق روغن را از لوله مکش اویلپمپ دور میکند و میتواند برای لحظاتی باعث خشکی کامل و عدم روغنرسانی به موتور شود.
در نهایت، به دلیل برخوردهای احتمالی و ساییده شدن بدنه به خودروهای دیگر و همچنین زاویه تند و غیرمعمول فرمان در هنگام دریفت که میتواند مانع از جریان درست هوا به داخل رادیاتور شود، سیستم خنککننده به راحتی کم میآورد. این اتفاق در نهایت میتواند باعث سوختن واشر سرسیلندر و پاره شدن شلنگها شود. از این رو، اطمینان از اینکه سیستم خنککننده توانایی مدیریت این حجم از گرما را دارد بسیار حیاتی است و سرویس و نگهداری منظم تکتک قطعات خودرو کاملاً ضروری خواهد بود.
منبع: Slashgear